Chư Phật & Bồ Tát

Đức Phật lịch sử — người sáng lập đạo Phật

Thái tử Tất Đạt Đa (Siddhārtha Gautama), sinh khoảng thế kỷ 6–5 TCN ở Ấn Độ, từ bỏ ngai vàng đi tìm con đường giải thoát khổ đau và giác ngộ thành Phật dưới cội bồ đề. Ngài là vị Phật của thời hiện tại, thường được đặt ở vị trí trung tâm chánh điện.

“Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật”

Giáo chủ cõi Tây Phương Cực Lạc

Vị Phật của Ánh sáng và Thọ mạng vô lượng, tiếp dẫn chúng sinh niệm danh hiệu Ngài về cõi Tịnh độ. Là vị Phật được niệm nhiều nhất trong Tịnh Độ tông. Cùng Bồ Tát Quán Thế Âm và Đại Thế Chí hợp thành 'Tây Phương Tam Thánh'.

“Nam mô A Di Đà Phật”

Đức Phật chữa lành — giáo chủ cõi Lưu Ly phương Đông

Vị Phật của y dược và chữa lành, phát mười hai đại nguyện cứu chúng sinh khỏi bệnh tật, tai ương và khổ đau. Tín đồ cầu Ngài để tiêu tai, khỏi bệnh, an lành.

“Nam mô Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật”

Vị Phật tương lai — biểu tượng hoan hỉ, bao dung

Vị Phật sẽ giáng sinh trong tương lai để tiếp nối giáo pháp. Ở Việt Nam và Đông Á, Ngài thường hiện thân là Bố Đại Hoà thượng — ông sư bụng to, miệng cười, dạy bài học buông xả và hỉ xả.

Bồ Tát của lòng từ bi — 'mẹ hiền' cứu khổ cứu nạn

Vị Bồ Tát lắng nghe tiếng kêu khổ của thế gian mà tầm thanh cứu khổ. Được tôn kính nhất trong Phật giáo Việt Nam, thường gọi thân thương là Phật Bà Quan Âm. Có nhiều hoá thân: Quan Âm Nam Hải, Quan Âm Thị Kính, Thiên Thủ Thiên Nhãn (nghìn tay nghìn mắt).

“Nam mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát”

Bồ Tát của đại nguyện cứu độ chốn u minh

Phát đại nguyện 'Địa ngục chưa trống thề chưa thành Phật', cứu độ chúng sinh nơi địa ngục và những vong linh đã khuất. Thường được thờ trong các lễ cầu siêu, báo hiếu.

“Nam mô Đại Nguyện Địa Tạng Vương Bồ Tát”

Bồ Tát của trí tuệ

Biểu trưng cho trí tuệ bát nhã sắc bén, dứt trừ vô minh. Cùng Bồ Tát Phổ Hiền đứng hầu hai bên Phật Thích Ca, hợp thành 'Hoa Nghiêm Tam Thánh'.

Bồ Tát của hạnh nguyện và thực hành

Biểu trưng cho việc đem giáo pháp ra thực hành bằng mười hạnh nguyện lớn. Đứng đối xứng với Văn Thù bên Phật Thích Ca.

Bồ Tát của ánh sáng trí tuệ

Dùng ánh sáng trí tuệ soi khắp, giúp chúng sinh thoát khổ. Cùng Quán Thế Âm hầu hai bên Phật A Di Đà trong bộ Tây Phương Tam Thánh.

Bồ Tát hộ trì, ban sự thanh tịnh và an lành

Một hoá thân của hạnh từ bi, được trì niệm để tiêu trừ tai chướng, cầu trí tuệ và bình an. Phổ biến trong Mật tông và nhiều chùa Việt.

Ba vị Phật của quá khứ — hiện tại — vị lai

Bộ tượng ba vị Phật ngồi ngang nhau ở tầng cao nhất trên ban thờ, tượng trưng cho chư Phật khắp ba thời (quá khứ, hiện tại, vị lai) hoặc ba phương. Là bộ tượng quan trọng nhất của chánh điện chùa Bắc tông.

Thần hộ trì, bảo vệ chùa và chính pháp

Các vị thần hộ trì Phật pháp, trừng ác khuyến thiện, canh giữ cửa chùa. Ở nhiều chùa Việt là cặp 'Ông Thiện – Ông Ác' đặt hai bên, nhắc nhở luật nhân quả thiện ác.