Chùa Sắc Tứ Kim Sơn

Chùa Sắc Tứ Kim Sơn, tọa lạc trên núi Gành (nay thuộc thôn Ngọc Hội, xã Vĩnh Ngọc, TP. Nha Trang), là một trong những ngôi chùa cổ kính bậc nhất Khánh Hòa. Ngôi chùa này đã tồn tại từ trước năm 1301 và được Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông tái lập, đặt tên là Kim Sơn Tự vào năm 1301. Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, chùa đã được trùng tu, phát triển và được các triều đại phong kiến ban sắc tứ, công nhận là di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật của tỉnh Khánh Hòa.

1. ✦
   1301 – nay
   Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông tái lập

   Năm 1301, trong chuyến thăm Chiêm Thành, Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông đã ghé thăm núi Gành (Ngọc Hội ngày nay), thấy phong cảnh đẹp nên quyết định cho xây dựng lại thành Thiền tự và đặt tên là Kim Sơn Tự, đồng thời ngự đề đôi câu đối cho chùa.

2. 1600 – nay
   Trụ trì: Thiệt Địa hiệu Pháp Ấn
3. ✦
   1700 – nay
   Đại lão Hòa thượng Thiệt Địa hiệu Pháp Ấn xây dựng

   Vào thế kỷ 17, Đại lão Hòa thượng Thiệt Địa hiệu Pháp Ấn đã xây dựng hoàn chỉnh ngôi chùa.

4. ✦
   1740–1740
   Chúa Nguyễn Phúc Khoát ban sắc tứ

   Năm Canh Thân (1740), chúa Nguyễn Phúc Khoát đổi tên chùa thành 'Sắc Tứ Quy Tông' và ban biển hiệu sơn son thếp vàng.

5. ✦
   1845–1845
   Vua Thiệu Trị sắc hạ tên cũ

   Năm Thiệu Trị thứ V (1845), vua Thiệu Trị sắc hạ chùa theo tên cũ, tức 'Sắc Tứ Kim Sơn Tự'.

6. ✦
   1916–1924
   Trùng tu thời Khải Định

   Dưới triều vua Khải Định (1916-1924), bà Trương Thị Đức (vợ của Tiến sĩ Nguyễn Văn Chương), thường gọi là Bà Nghè, đã phát tâm trùng tu chùa Kim Sơn, do đó chùa còn được gọi là 'chùa Bà Nghè'.

7. ✦
   1946–1946
   Chùa bị chiếm đóng và hư hại

   Năm Bính Tuất (1946), thực dân Pháp chiếm đóng tỉnh Khánh Hòa, lấy chùa Kim Sơn làm nơi đóng quân cho đội pháo binh, gây hư hại và đổ nát cho chùa.

8. ✦
   1954 – nay
   Tái thiết và phát triển

   Sau Hiệp định Genève (1954), quân Pháp rút khỏi Việt Nam, chùa được các đời trụ trì sau tu sửa, tái thiết. Năm 1968, cổng tam quan và tiểu đình thờ Bồ tát Quán Thế Âm được xây dựng.

9. ✦
   đến 1301
   Giai đoạn tiền Trần Nhân Tông

   Một ngôi chùa đã tồn tại tại vị trí này trước năm Tân Sửu (1031) hoặc 1301, nhưng không rõ người tạo lập và thời gian cụ thể do dấu tích không còn nhiều.