Tín ngưỡng & thờ cúng
Cửu Huyền Thất Tổ là gì? Sơ đồ chín đời, bảy tổ dễ hiểu
Cửu Huyền Thất Tổ (chữ Hán: 九玄七祖) là cụm từ quen thuộc trên bàn thờ gia tiên của người Việt, mang nghĩa toàn thể ông bà tổ tiên nhiều đời đã khuất. Tuy hay đi liền nhau, thực ra đây là hai cách đếm khác nhau: Cửu Huyền là “chín đời”, còn Thất Tổ là “bảy đời tổ”.
Sơ đồ trực quan
Cửu Huyền — chín đời quanh “Mình”
Lấy bản thân làm gốc: bốn đời bên trên (tổ tiên) và bốn đời bên dưới (con cháu).
- 高Cao tổông sơ
- 曾Tằng tổông cố
- 祖Tổông bà nội
- 考Cha mẹKhảo · Tỷ
- 己Mìnhgốcbản thân
- 子ConTử
- 孫CháuTôn
- 曾ChắtTằng tôn
- 玄ChútHuyền tôn
Chín đời theo cách gọi dân gian là: cao – tằng – tổ – cha – mình – con – cháu – chắt – chút. Chữ cuối cùng — 玄 (Huyền, tức “chút”/huyền tôn) — chính là nguồn gốc của tên gọi “Cửu Huyền” (chín đời Huyền).
Bảy đời tổ
Thất Tổ — bảy đời tổ tiên bên trên
Một cách đếm khác, tính riêng các bậc tổ tiên bên trên bản thân:
Vì sao có nhiều cách hiểu? Đây là khái niệm dân gian – Hán Việt truyền miệng, nên danh sách “bảy tổ” và cách quy chín đời có ít nhiều dị bản giữa các vùng và tài liệu. Điểm chung và quan trọng nhất: Cửu Huyền Thất Tổ tượng trưng cho toàn thể tổ tiên nhiều đời — thể hiện đạo hiếu “uống nước nhớ nguồn”.
Trên bàn thờ
Thờ Cửu Huyền Thất Tổ
Nhiều gia đình lập bài vị hoặc khung chữ “Cửu Huyền Thất Tổ” đặt ở bàn thờ gia tiên — để khi cúng giỗ, lễ Tết, Vu Lan… con cháu tưởng nhớ chung tất cả các bậc tiền nhân, không sót một ai dù đã quá nhiều đời không còn nhớ tên. Đây là nét đẹp gắn bó giữa đạo hiếu dân tộc và tinh thần báo ân của Phật giáo.
Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt “Cửu Huyền Thất Tổ”; báo Phật giáo (phatgiao.org.vn); chuyên mục “Lắt léo chữ nghĩa” (Thanh Niên). Nội dung mang tính phổ thông, có thể khác đôi chút giữa các tài liệu.