Các cấp bậc trong chùa: phẩm vị Tăng Ni & chức vụ (trụ trì, giám tự, duy na…)

Tăng là nam tu sĩ, Ni là nữ tu sĩ đã xuất gia. Tập thể người xuất gia gọi là Tăng đoàn(Tăng-già) — một trong Tam Bảo.

Người nhỏ tuổi mới vào chùa tập sự, làm công việc lặt vặt và học kinh kệ, chưa thọ giới. Miền Nam quen gọi là điệu. Đây là bước khởi đầu trước khi được thọ giới Sa di.

Người mới xuất gia, giữ 10 giới, đang tập sự trước khi thọ giới cụ túc. Bên Ni có thêm bậc Thức xoa ma na (học giới 2 năm).

Tu sĩ đã thọ giới cụ túc (giới đầy đủ: Tỳ kheo 250 giới, Tỳ kheo ni 348 giới) — chính thức là thành viên Tăng đoàn.

Phẩm vị của vị Tỳ kheo trẻ. Đây là cách gọi tôn kính phổ biến với chư Tăng chưa lên Thượng toạ.

Phẩm vị trên Đại đức: thường ≥ 45 tuổi đời và ≥ 25 tuổi hạ. Bên Ni tương ứng là Ni sư.

Phẩm vị cao nhất: thường ≥ 60 tuổi đời và ≥ 40 tuổi hạ. Bên Ni tương ứng là Ni trưởng(dân gian quen gọi “Sư bà”).

Cách gọi nữ tu theo phẩm vị: Sư cô (≈ Đại đức), Ni sư (≈ Thượng toạ), Ni trưởng (≈ Hoà thượng). “Sư bà” là lối gọi dân gian, tôn kính.

Người tại gia đã quy y Tam Bảo, giữ năm giới, hộ trì Tam Bảo. Không xuất gia nhưng vẫn tu học theo lời Phật dạy.

Vị đứng đầu, chịu trách nhiệm toàn bộ việc tu học, hương khói và Phật sự của chùa.

Phụ tá trụ trì, lo quản lý, điều hành công việc thường nhật trong chùa.

Người điều khiển nghi lễ: xướng tán, giữ nhịp và trật tự cho đại chúng trong khoá lễ.

Lo tiếp đón khách thập phương, Phật tử đến viếng và liên hệ Phật sự.

Chăm lo hương, đèn, nhang khói và việc bài trí, giữ gìn bàn thờ trên chánh điện.

Giữ tài chính, sổ sách thu chi, cúng dường của chùa.

Trông coi kho — lương thực, vật phẩm, đồ dùng chung của đại chúng.

Lo việc bếp núc (trai soạn), cơm nước chay tịnh cho chư Tăng Ni và khách.