Từ điển · Pháp khí
Pháp khí & biểu tượng trong chùa: hoa sen, pháp luân, chữ Vạn, chuông mõ, tràng hạt
Bước vào chùa, đâu đâu cũng gặp biểu tượng: hoa sen trên bệ tượng, bánh xe Pháp trên cổng, chữ Vạn trước ngực Phật, tiếng chuông – mõ trong khoá lễ. Mỗi vật, mỗi hình đều mang một ý nghĩa nhắc nhở người tu.
Sơ đồ trực quan
Sáu biểu tượng thường gặp
Hoa sen
Thanh tịnh — mọc từ bùn mà không nhiễm bùn, như tâm giác ngộ giữa cõi đời.
Pháp luân
Bánh xe tám nan = Bát Chánh Đạo và sự chuyển vận của giáo pháp.
Chữ Vạn 卍
Cát tường, vô lượng phước lành của nhà Phật (xoay thuận chiều kim đồng hồ).
Chuông – Mõ
Giữ nhịp khi tụng niệm; tiếng chuông thức tỉnh, nhắc nhở chánh niệm.
Tràng hạt
Chuỗi hạt (thường 108 hạt) để đếm khi niệm Phật, nhiếp tâm.
Xá lợi
Phần thân cốt còn lại sau khi trà tỳ bậc tu hành đắc đạo, được tôn thờ trong bảo tháp.
Giải nghĩa thêm:
Hoa sen
蓮Biểu tượng của sự thanh tịnh — mọc từ bùn mà không nhiễm bùn, ví như tâm giác ngộ vươn lên giữa phiền não cõi đời. Phật, Bồ Tát thường ngồi/đứng trên toà sen.
Pháp luân
Bánh xe PhápBánh xe tám nan tượng trưng Bát Chánh Đạo và sự “chuyển Pháp luân” — Đức Phật vận chuyển giáo pháp cứu độ chúng sinh.
Đọc sâu: Bát Chánh ĐạoChữ Vạn
卍Biểu tượng cát tường, vô lượng phước lành của nhà Phật, thường đặt nơi ngực Phật. Chữ Vạn nhà Phật xoay thuận chiều kim đồng hồ (卍).
Chuông – Mõ
鐘 · 木魚Pháp khí giữ nhịp khi tụng niệm: tiếng chuông ngân nhắc tỉnh thức, tiếng mõ đều đặn giữ cho lời kinh không loạn nhịp.
Tràng hạt
念珠Chuỗi hạt (thường 108 hạt, ứng 108 phiền não) dùng lần đếm khi niệm Phật, giúp nhiếp tâm và đều hơi thở.
Xá lợi
舍利Phần thân cốt kết tinh còn lại sau khi trà tỳ (hoả táng) bậc tu hành đắc đạo, được tôn thờ trong bảo tháp như biểu tượng của công hạnh tu chứng.
Đọc thêm về pháp khí Muốn tìm hiểu kỹ công năng từng pháp khí trong khoá lễ (chuông, mõ, trống, khánh, bảng…), xem bài Pháp khí trong chùa.
Nguồn tham khảo: biểu tượng & pháp khí Phật giáo phổ thông; mỹ thuật Phật giáo Việt Nam. Nội dung phổ thông, có thể khác đôi chút giữa các truyền thống/tài liệu.
Chủ đề khác trong từ điển
Nơi thờ tự nhà Phật: chùa, tổ đình, tịnh xá, thiền viện… khác nhau thế nào?
Chùa, tự, tổ đình, tịnh xá, thiền viện, am khác nhau ra sao? Kèm sơ đồ trục bố cục một ngôi chùa: Tam quan → sân → chánh điện → nhà Tổ → tháp.
Các cấp bậc trong chùa: phẩm vị Tăng Ni & chức vụ (trụ trì, giám tự, duy na…)
Cấp bậc trong chùa gồm phẩm vị (bậc tu) và chức vụ (việc): sơ đồ thang phẩm vị Tăng – Ni, các chức sự điều hành như trụ trì, giám tự, duy na, hương đăng… và cách xưng hô đúng.
Giáo lý cốt lõi của đạo Phật: Tam Bảo, Tứ Diệu Đế, Nghiệp, Luân hồi, Niết Bàn
Tam Bảo, Tứ Diệu Đế, Nghiệp, Luân hồi, Niết Bàn… liên hệ với nhau ra sao? Sơ đồ lộ trình từ khổ đau đến giải thoát, kèm link đọc sâu từng khái niệm.
Tông phái Phật giáo ở Việt Nam: Bắc tông, Nam tông, Khất sĩ khác nhau ra sao?
Bắc tông, Nam tông, Khất sĩ nhận biết qua đâu? Bảng so sánh ngôn ngữ kinh, cách thờ tự, phân bố — và vì sao Thiền tông, Tịnh Độ là pháp môn chứ không phải tông phái riêng.
Phật tử làm gì khi đến chùa? Quy y, tụng kinh, cúng dường, ăn chay và lịch lễ trong năm
Quy y, tụng kinh, cúng dường, ăn chay nghĩa là gì? Kèm lịch các ngày lễ Phật giáo lớn trong năm âm lịch và link tới lịch âm để xem ngày.